In cross-country mountainbiking vertrekken de deelnemers tegelijkertijd. Ze leggen een uitdagend parcours af op een ronde die meerdere malen gereden wordt en zowel klimmen, afdalingen als technische passages kent. De eerste die de finish passeert wint, maar door het moeilijke parcours spelen tactiek en samenwerking geen grote rol in de uitslag. Afhankelijk van de categorie deelnemers duurt een cross-country doorgaans 1 tot 2,5 uur.

Het belangrijkste verschil tussen cross-country en marathon mountainbiking is de duur van de wedstrijd. Waar een cross-country wedstrijd niet langer duurt dan 2,5 uur, kan een marathon tussen de 3 en 10 uur duren. Idealiter rijdt men slechts één grote ronde geheel off-road, maar in de praktijk is er vaak sprake van een ronde die 2 tot 4 keer afgelegd wordt. Verder zijn de ingrediënten die de marathon zwaar maken wederom de technische passages, klimmen en afdalingen.